Yazan: Burcu Uzer
Bağışçılar Vakfı (Community Foundations) sınırları belli bir bölgede, yurttaşların refahını arttırmak, güncel ve uzun vadeli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla birçok bağışçıdan fon toplayan; bunları kaynak havuzunda birleştirerek anavarlık oluşturan; kâr amacı gütmeyen kuruluşların inisiyatiflerini hibe tahsisi yoluyla destekleyen; bağışçılara özel hizmetler sunan ve yerel liderlik faaliyetleri yürüten kuruluşlardır.1
TÜSEV bu vakıf türünün tanıtılması ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalarda bulunmuş ve yayınlar çıkarmıştır. Son olarak TÜSEV sosyal yatırım ekibinin Sırbistan’da gerçekleştirilen Grantmakers East Forum’da ve Romanya’da gerçekleştirilen Bağışçılar Vakıfları ziyaretinde edindiği deneyimlerden bazılarını burada sizinle paylaşmak, Türkiye’den bir örnek ve ilgili kaynaklar sunmak üzere bu yazıyı hazırladık.
Toplumsal Destek Aracı olarak Bağışçılar Vakfı
Bağışçılar Vakfı modeli Avrupa’da 1970’lerin sonlarında yayılmaya başladı. Kuzey İrlanda ve Birleşik Krallık’ta bu modelin yayılmasının ardından, komünizmin çöküşüyle 1990 sonrası Balkanlar’da da bu model yaygın bir hale geldi ve günümüze kadar devam etti.2 2010 yılı itibariyle toplamda 1,680 Bağışçılar Vakfı bulunuyor, bunlardan 631 tanesi Avrupa’da.3Romanya’da su anda aktif olarak çalışan 11 bağışçılar vakfı bulunuyor. Romanya’daki ilk bağışçılar vakfı olan ve çalışmalarına yaklaşık beş yıl önce başlayan Cluj Bağışçılar Vakfı’nın amacı, Cluj’da yaşayan insanların hayat standartlarını arttırmak. 2008’den beri vakıf, 150 projeye hibe ve 130 kişiye burs sağlamış. En büyük destekçilerinin arasında şirketlerin de bulunması, Cluj Bağışçılar Vakfı’nın farklı sektörler arasında kurduğu işbirliğinin de güzel bir göstergesi olarak karşımıza çıkıyor. Aynı şekilde bireysel olarak katkıda bulunan insanlar da yok değil; örneğin, dezavantajlı bölgelerden gelen çocukların yurtdışından eğitim alabilmeleri için burs sağlamak isteyen bir iş insanı, Cluj Bağışçılar Vakfı’na yaklaşık $100,000 destekte bulunmuş.
Cluj Bağışçılar Vakfı’nın oldukça meşhur olduğu alanlardan bir tanesi de her yıl düzenlediğiSwimathon’lar. 2013 yılında beşincisi düzenlenecek olan Swimathon’larda proje sahipleri kurumlara, bireylere ve şirketlere projelerini anlatma fırsatı buluyorlar. Gönüllü bireyler de bu projeler adına farklı mesafelerde yüzerek kaynak toplanmasına yardımcı oluyorlar. Eğitimden hayvan haklarına, çevreden sanata kadar birçok konu üzerinde çalışan projeler Swimathon’a katılabiliyorlar. Bugüne kadar düzenlenen Swimathon’larda toplam 500 bağışçı bağış yapmış, 50 gönüllü çalışmış, 170 kişi yüzmüş ve 1300 katılımcı sağlanmış.
Romanya’nın ikinci büyük bağışçılar vakfı olan Odorheiu Secuiesc Bağışçılar Vakfı, toplumu ve özel sektörü proje destek sistemlerine dâhil etmek için çok etkili bir yöntem bulmuş. Bağışçılar Vakfı bir Community Card oluşturmuş ve belirli bir bölgedeki iş yerleriyle anlaşarak bu kartı işletmelerinde ki alışverişlerde kabul etmelerini sağlamış. Community Card sahipleri bu sistemin olduğu işyerlerinden alışveriş yaptıklarında ödemelerinin belirli bir yüzdesi yine kendi seçtikleri, toplumsal bir projeye aktarılıyor. Projelerin seçiminde de toplumun desteği, seçimi ve geribildirimleri önemli. Projeler bir web sitesi üzerinden tanıtılıyor ve kart sahipleri projelere alışveriş yaptıkları işyerlerinde oy verebiliyor. Oylar bütün proje temsilcilerinin katılımıyla sayılıyor ve sonuçlar web sitesinden duyuruluyor. Böylece bu bölgede yaşayanlar kendi bölgelerini ilgilendiren eksikliklerden ve projelerden haberdar oluyor, projeleri değerlendirip desteklerinin hangi projede daha etkin olabileceğine karar verebiliyorlar.
Türkiye’de de 32 bağışçı tarafından 2008’de kurulmuş olan Bolu Bağışçılar Vakfı (BBV) aktif çalışmalarına devam ediyor. Vakfın amacı Bolu ilinin yasam kalitesini yükseltmek ve yaşanabilir kent olgusuna ulaştırmak; öncelikli sorunlarını çözmeye yönelik girişimlere, bireylere ve sivil toplum kuruluşlarına maddi ve manevi destek sağlamak, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda ilin kalkınmasına ve imarına halkın her kesiminden katılım sağlamak. Bu amaçlarla BBV, okul öncesi eğitimi güçlendirme, İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi’nde bir Toplum Ruh Sağlığı Merkezi açılması, Atık Yağ Toplama Projesi gibi birçok farklı projeye hibe ve kapasite geliştirme desteği vermiştir.4
Daha önce de belirtildiği gibi TÜSEV bağışçılar vakfı modeli üzerine araştırmalar yapmakta ve yayınlar çıkarmaktadır. Bu yayınlara www.degisisimicinbagis.org/yayinlar bölümünden ulaşabilirsiniz. Sorularınız için TÜSEV Değişim için Bağış ekibine[email protected] adresinden ulaşabilir ve websitemizden üye olarak ayda iki defa çıkan ve filantropi alanındaki gelişmeleri aktardığımız e-bültenimizi alabilirsiniz.
Kaynaklar
- TÜSEV, Bağışçılar Vakıfları için Rehber,http://degisimicinbagis.org/usrfiles/tusev_bagiscilar_vakiflari.pdf
- C.S. Mott Foundation, News Article, “Community Foundations Gaining Respect, Influence Throughout Much of Europe” http://www.mott.org/news/news/2012/20120904-Community-Foundations-Article4 Eylül, 2012
- WINGS Global Status Report on Community Foundations, http://wings-community-foundation-report.com/gsr_2010/gsr_home/home.cfm
- TÜSEV, Bolu Bağışçılar Vakfı Analizi,http://degisimicinbagis.org/usrfiles/bbvanalizi_tusev_web.pdf
