Altyapı Mercek Altında: Filantropinin Gelişimi için Çalışan Kuruluşların Yeni Küresel Resmi

Worldwide Initiatives for Grantmaker Support (WINGS), 40 ülkeden 100’ün üzerinde filantropik kuruluşu ve bu alanın gelişimi için çalışan destek kuruluşlarını bir araya getiren küresel bir ağ. Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı’nın (TÜSEV) üyeleri arasında yer aldığı WINGS, dünyada filantropinin ve sosyal yatırımın gelişmesi, güçlenmesi ve teşvik edilmesi için çalışmalar yapıyor.

WINGS, 22-24 Şubat 2017 tarihlerinde Meksiko’da gerçekleşen ve filantropi alanındaki en önemli buluşmalardan biri olan WINGSForum 2017’de Altyapı Mercek Altında: Filantropinin Gelişimi için Çalışan Kuruluşların Yeni Küresel Resmi (Infrastructure in Focus: A New Global Picture of Organizations Serving Philanthropy) adlı raporun tanıtımını gerçekleştirdi. İlki 2014 yılında yayınlanan çalışma, filantropi alanının gelişimini ve bu alanı güçlendirmek için çalışan kuruluşların haritası eşliğinde önceliklerini ortaya koyuyor. Rapor, Ağustos 2016’da gerçekleştirilen ve WINGS üyesi 68 kuruluşun, alanda çalışan akademik kuruluşların ve filantropi altyapısını destekleyen donörlerin katılımıyla gerçekleştirilen anket çalışmasının sonuçlarına dayanıyor.

TÜSEV’in Türkiye’de gerçekleştirdiği çalışmalar, kamu, özel sektör ve sivil toplum arasında kurduğu diyaloglar, uluslararası düzeyde gerçekleştirdiği işbirlikleri filantropi altyapısının gelişmesine ve desteklenmesine önemli bir katkı sunuyor. Türkiye’de bağışçılık kültürünü teşvik eden ve stratejik bağışçılığı kolaylaştıran altyapının geliştirilmesi amacıyla çalışmalar yapan TÜSEV, Altyapı Mercek Altında: Filantropinin Gelişimi için Çalışan Kuruluşların Yeni Küresel Resmi raporunun filantropi altyapısı ve altyapının geliştirilmesi amacıyla yürütülen çalışmalar hakkında öne çıkan bulgularını paylaşıyor.

Filantropi Altyapısı Nedir?

Sivil toplum ve filantropi alanı için iki tür altyapıdan bahsetmek mümkündür. Fiziki altyapı (hard infrastructure) kurumların, sistemlerin ve kaynakların oluşturulmasına yönelik altyapıya işaret ederken, daha az görünür şekillerde oluşan fiziki olmayan altyapı (soft infrastructure) toplumdaki ilişkiler, kültürel ve sosyal normları kapsar. Hem fiziki ve fiziki olmayan altyapı, hem de ikisi arasındaki dengenin kurulması sivil toplumun gelişimi açısından çok önemlidir. Filantropik kuruluşların misyonlarına ulaşmaları ve potansiyellerini gerçekleştirebilmeleri, elverişli bir ortamın varlığına bağlıdır. Elverişli ortamın varlığından söz edebilmek için çeşitli koşulların gerçeklemesi gerekir. Bu koşullar:

  • Kuruluşların faaliyetlerini destekleyen yasal çerçevenin var olması,
  • Mali sürdürülebilirliklerine katkı sağlayacak vergi düzenlemelerinin bulunması,
  • Kuruluşların kurumsal kapasitelerinin güçlü olması ve faaliyetlerini uygulamak için gerekli kaynaklara sahip olması,
  • Kuruluşların faaliyet gösterdiği ülkede filantropinin gelişimine olanak sağlayan bağışçılık kültürünün bulunmasıdır.

Raporda, filantropi altyapısı olarak adlandırılan alanın 1950’li yıllarda ortaya çıktığı belirtiliyor. 1980 -1990 yıllarına gelindiğinde filantropi alanının dünyanın pek çok bölgesine yayıldığı ve ulusal sınırları aşan bir eğilim izlediği görülüyor. Bu yıllarda Ford Foundation, C.S. Mott Foundation gibi kuruluşların filantropinin gelişimini desteklemek amacıyla geniş çaplı yatırımlar yapması filantropi altyapısı üzerine yapılan çalışmaların yaygınlaşmasına önemli katkı sağlıyor.

Raporda Öne Çıkan Konu Başlıkları

WINGS’in Altyapı Mercek Altında: Filantropinin Gelişimi için Çalışan Kuruluşların Yeni Küresel Resmi adlı raporu filantropi altyapısı üzerine bir küresel resim sunmakla beraber, bu altyapının küresel çapta desteklenmesi ve güçlendirilmesi için filantropi destek kuruluşlarının ve bu alana yatırım yapan donörlerin öncelik vermesi gereken konulara altı madde altında yer veriyor:

  1. Filantropi altyapı kuruluşlarının sürdürülebilirliğini sağlamak

Filantropinin altyapısının gelişimi için çalışan kuruluşlar (philanthropy infrastructure organizations), bu alanın gelişmesi için elverişli ve teşvik edici bir altyapının oluşturulmasında çok önemli bir rol üstleniyorlar. Uzun soluklu bir süreç olan altyapı gelişiminin devam edebilmesi için bu kuruluşların mali sürdürülebilirliklerinin sağlanması gereklidir. Raporun öne çıkan sonuçlarına göre,  bağışlar ve hibeler altyapı kuruluşlarının gelir kaynaklarının önemli bir bölümünü oluşturuyor. Hizmet ve ürün satışlarından elde edilen gelirler altyapı kuruluşlarının önde gelen gelir kaynakları arasında yer alıyor.

  1. Filantropi altyapı kuruluşlarında ölçme ve değerlendirme mekanizmalarını önceliklendirmek

Filantropi altyapı kuruluşlarının çalışmaları genellikle ölçümlenmesi zor faaliyetler olarak karşımıza çıkıyor. Rapor, yapılan çalışmaların etkisini ölçemeye ve değerlendirmeye yönelik mekanizmalar geliştirmenin ve uygulamanın altyapı kuruluşlarının öncelikleri arasında bulunmadığını gösteriyor. Oysa bu tür ölçümler hem yapılan çalışmaların etkisinin ortaya konulması hem de daha fazla bağış ya da hibe alınabilmesi için önem taşıyor. Bu alanda çalışan kuruluşların etkilerini ortaya koymanın bir diğer önemi ise altyapı çalışmalarının ne kadar değerli olduğunu ortaya koyabilmektir.

  1. İhtiyaç olan yerlerde güçlü bir altyapı kurmak

Rapora göre dünyada filantropinin kurumsal bir kimlik kazandığı ve en çok geliştiği bölgeler, aynı zamanda filantropi altyapı inşası ve elverişli ortam açısından da öne çıkan yerler arasında. Örneğin Kuzey Amerika hem dünyada en çok sayıda filantropi altyapı kuruluşunun bulunduğu hem de kuruluşların en yüksek bütçeye ve ekiplere sahip olduğu bölge. Filantropinin gelişebilmesi için kurumsallaşmanın henüz gerçekleşmediği bölgelerde altyapıya ilişkin çalışmaların desteklenmesi önem taşıyor. Aşağıdaki görselden anlaşılacağı üzere, filantropi altyapısının gelişimi için çalışan kuruluşların sayısı her kıtada ciddi değişiklikler gösteriyor. Filantropi altyapı kuruluşlarının gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerin bulunduğu bölgelerde de faaliyet gösterebilmesi için altyapı çalışmalarının gerçekleştirilmesi ve filantropinin kurumsallaştırılması gerekiyor…

“Dünyada filantropinin gelişimini destekleyen kuruluşlar alanında eşit olmayan bir dağılım mevcut.”

  1. Filantropinin inşası için gerekli faaliyetleri gerçekleştirmek

Filantropinin yeterince gelişmediği yerlerde, altyapı kuruluşlarının faaliyet gösterdikleri bölgelerdeki kritik sorunların çözümüne odaklanan çalışmalar yapması gerekiyor. Bu kuruluşlar öncelikli görülen konularda konferanslar, seminerler, akran öğrenme gibi yöntemler kullanarak filantropinin gelişimine katkıda bulunabilirler. Raporda önerildiği gibi, bu yöntemleri bir adım öteye taşıyarak teknik destek sağlayacak eğitimler, kapasite geliştirme, hibe yönetimi gibi konularda faaliyet göstererek daha profesyonel bir katkı sunabilirler.

  1. Daha elverişli bir ortamı için savunuculuk yapmak

Anket sonuçlarına göre savunuculuk filantropi altyapısını geliştirmek için çalışan kuruluşların en yaygın faaliyetleri arasında yer alıyor.  Günümüzde hibe veren kuruluşlar giderek artan sayıda sınırlamayla karşı karşıya kalıyor. Bu durum, altyapı kuruluşlarının daha yoğun ve odaklı biçimde savunuculuk çalışmaları gerçekleştirmeleri gerektiğini ve hibe veren kuruluşların altyapı kuruluşlarından bu yönde beklentileri olduğunu gösteriyor. Böylece sivil toplum kuruluşlarının faaliyet gösterebilecekleri daha elverişli bir ortamın sağlanabileceği öne sürülüyor. Raporda yer alan bilgiler bazı bölgelerde yürütülen savunculuk çalışmalarının kamu kurumları ile çeşitli işbirliklerine olanak sağladığını ortaya koyuyor.

  1. Daha etkili filantropi için işbirlikleri kurmak

Farklı aktörlerle güçlü ortaklıklar ve işbirlikleri kurmak, filantropi altyapı kuruluşlarının alanı büyütmeleri ve güçlendirmeleri yönünde büyük önem taşıyor. İşbirlikleri aynı zamanda bu alanda fon veren kuruluşlar tarafından temel bir unsur olarak görülüyor. Raporda bu alanda çalışan kuruluşlar arasında işbirlikleri geliştirebilmek için ihtiyaç duyulan koşullar altyapı kuruluşlarının uluslararası düzeyde ilişkilerinin olması, köklü ve oturmuş bir yapıya sahip olmaları ile yeterli düzeyde insan kaynağı ve mali kaynaklara sahip olmaları şeklinde sıralanıyor.

 

Yararlanılan Kaynaklar:

WINGS, 22 Şubat 2017. “Infrastructure in Focus: A New Global Picture of Organizations Serving Philanthropyhttp://wings.issuelab.org/resource/infrastructure_in_focus_a_new_global_picture_of_organizations_serving_philanthropy

WINGS, 23 Şubat 2017. “Infrastructure in Focus: A New Global Picture of Organizations Serving Philanthropy – The Field at a Glance (Fact Sheet)” http://wings.issuelab.org/resource/infrastructure_in_focus_a_new_global_picture_of_organizations_serving_philanthropy_the_field_at_a_glance_fact_sheet